Tin tức & Sự kiện

Các bề mặt nào có thể gia công bằng phương pháp tiện?

Nhờ vào sự linh hoạt của các loại máy tiện (từ máy tiện ren vít vạn năng đến máy tiện CNC hiện đại), chúng ta có thể tạo ra những chi tiết có độ chính xác cực cao với hình dáng hình học đa dạng.

Trong lĩnh vực cơ khí chế tạo, tiện là phương pháp gia công có phôi mà trong đó chuyển động chính là chuyển động quay tròn của phôi, còn chuyển động chạy dao (tịnh tiến dọc hoặc ngang) do công cụ cắt (dao tiện) thực hiện.

Bề mặt gia công được hình thành nhờ sự kết hợp giữa chuyển động quay của phôi và chuyển động tịnh tiến của dao. Sản phẩm thường có hình dáng là các khối tròn xoay. Để hiểu rõ hơn, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu các bề mặt gia công chính bằng phương pháp gia công tiện.

Các bề mặt gia công chính bằng phương pháp tiện

1. Các bề mặt trụ

Đây là dạng bề mặt cơ bản và phổ biến nhất, được tạo ra khi dao di chuyển song song với trục quay của phôi.

Mặt trụ ngoài: Dùng để gia công các loại trục (trục trơn, trục bậc).
Mặt trụ trong (Tiện lỗ): Mở rộng đường kính lỗ đã có sẵn. Lưu ý khi tiện lỗ là độ cứng vững của cán dao thường thấp hơn tiện ngoài, dễ gây rung động.

Gia công tiện

2. Các bề mặt đầu (Mặt phẳng - Facing)

Đặc điểm: Dao di chuyển theo hướng kính (vuông góc với trục quay).
Ứng dụng: Làm phẳng các mặt đầu của chi tiết, tạo bậc vuông góc hoặc chuẩn bị bề mặt để khoan tâm.

3. Các bề mặt côn (Conical Surfaces)

Bề mặt có đường kính thay đổi đều dọc theo trục quay.
Các phương pháp tạo mặt côn:

+ Xoay bàn dao trên: Dùng cho các mặt côn ngắn, độ dốc lớn.

+ Đánh lệch ụ động: Dùng cho các mặt côn dài, độ dốc nhỏ.

+ Dùng thước côn hoặc dao định hình: Dùng cho sản xuất hàng loạt.

4. Các bề mặt ren

Sử dụng các loại dao có lưỡi cắt đúng theo hình dạng bước ren (tam giác, hình thang, vuông).

Ren ngoài: Tiện trên thân trục (bu lông, trục vít tải).
Ren trong: Tiện trong lỗ (đai ốc).

Yêu cầu sự phối hợp chính xác giữa tốc độ quay của phôi và bước tiến của dao (thông qua trục vít me).

5. Các bề mặt định hình

Các bề mặt có đường biên dạng phức tạp (đường cong, tay nắm, các chi tiết mỹ thuật).

Tiện bằng dao định hình: Lưỡi cắt của dao có hình dạng giống hệt biên dạng chi tiết cần tạo.
Tiện theo mẫu chép hình: Dao di chuyển theo một dưỡng mẫu có sẵn.
Tiện CNC: Sử dụng chương trình điều khiển để kết hợp chuyển động dọc và ngang tạo ra đường cong bất kỳ.

6. Các bề mặt rãnh và cắt đứt

Tiện rãnh: Tạo các rãnh trên mặt trụ (rãnh then, rãnh thoát dao, rãnh lắp vòng găng). Có thể là rãnh ngoài, rãnh trong hoặc rãnh mặt đầu.
Tiện cắt đứt: Dao cắt sâu vào tâm cho đến khi chi tiết rời hẳn khỏi phôi thanh.

7. Các bề mặt đặc biệt khác

Lăn nhám (Knurling): Thực tế đây là quá trình biến dạng dẻo bề mặt bằng bánh lăn để tạo vân nhám (tăng độ bám cho tay cầm), nhưng thường được thực hiện trên máy tiện.
Tiện mặt đầu không tròn: Sử dụng các trang bị đồ gá đặc biệt hoặc máy CNC cao cấp.

Khả năng đạt độ chính xác khi tiện

Độ chính xác về kích thước: Thường đạt cấp chính xác từ IT10 đến IT7 (với tiện tinh có thể đạt cao hơn).
Độ nhám bề mặt (R_a):

+ Tiện thô: R_a = 6.3 ÷ 12.5μ.

+ Tiện tinh: R_a = 1.25 ÷ 2.5μ.

+ Tiện mỏng (tiện bằng dao kim cương): Có thể đạt độ bóng cực cao.

Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng bề mặt

Vật liệu phôi (thép, nhôm, đồng...).
Thông số cắt gọt: Vận tốc cắt (v), lượng chạy dao (s), chiều sâu cắt (t).
Hình học của dao tiện và vật liệu làm dao.
Độ cứng vững của hệ thống Máy - Dao - Đồ gá - Phôi.

Kết luận

Phương pháp tiện cực kỳ đa năng, có thể xử lý từ các mặt phẳng đơn giản đến các hệ thống ren phức tạp hay các biên dạng cong tinh xảo. Việc hiểu rõ các bề mặt có thể gia công giúp người kỹ sư thiết kế tối ưu hóa quy trình sản xuất và chọn loại máy phù hợp.

Hy vọng bài viết này cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và chuyên sâu về kỹ thuật tiện.

Bài viết liên quan: